StartersAtlas : "Recordaantal starters en stoppers: slechtste situatie in 10 jaar"

De nettogroei van het Belgische ondernemerslandschap is gezakt naar een alarmerende 0,76%, het laagste niveau in tien jaar. 

Dit blijkt uit de Startersatlas 2026, het jaarlijkse gezamenlijke rapport van GraydonCreditsafe, UNIZO en UCM. Hoewel België in 2025 een recordaantal van 128.147 starters telde, hielden tegelijkertijd maar liefst 116.930 ondernemingen ermee op. 

Dat betekent dat er voor elke elf starters bijna tien ondernemingen stoppen. 

Kerncijfers uit de Startersatlas 2026

De belangrijkste resultaten en verschuivingen uit het rapport over het cijferjaar 2025:

• Minimale nettogroei: Er kwamen op een heel jaar tijd netto slechts 11.217 bedrijven bij. De nettogroei (0,76%) is hiermee in drie jaar tijd meer dan gehalveerd. 
• Vlaanderen als zorgenkind: In Vlaanderen stagneerde het aantal starters (69.869), terwijl het aantal stoppers met 3,7% steeg ten opzichte van 2024. Wallonië zag daarentegen een stijging van het aantal starters met bijna 15%, mede door het afschaffen van de verplichte basiskennis bedrijfsbeheer. 
• Verschuiving naar eenmanszaken: Het aantal nieuwe eenmanszaken stijgt met 5,6% tot 69.832. Bij de vennootschappen daalt het aantal oprichtingen juist met 4,5%. Inmiddels kiest 54,5% van de starters voor een eenmanszaak. 
• Overlevingsgraad: Gemiddeld overleeft zo'n twee op de drie starters (66,7% nationaal) de eerste vijf jaar. Grote sectoren zoals de handel en transport hebben het met overlevingspercentages van respectievelijk 58,4% en 55,7% beduidend moeilijker. 

Oorzaken en reacties

Volgens UNIZO ligt het grote aantal stoppers aan de combinatie van de vergrijzing en de hoge kosten voor energie, grondstoffen en lonen. Hoewel de ondernemerszin groot blijft, maakt de economische realiteit het ondernemers zwaar. UNIZO pleit daarom voor een sterker onderwijsprogramma rond ondernemerschap, betere startersbegeleiding en lagere lokale belastingen voor startende bedrijven. 

Daartegenover nuanceren economen de situatie enigszins: een hoge dynamiek van starters en stoppers (de 'turbulentie') hoeft niet puur negatief te zijn en duidt ook op een natuurlijke werking van de markt. Bovendien is een stopzetting in de statistieken lang niet altijd een faillissement, maar vaak een vrijwillige stop of een overstap van eenmanszaak naar een vennootschap. 

Op een totaal van 1.476.015 ondernemingen eind 2025 komt de nettogroei daarmee uit op amper 0,76%.

“In geen enkel jaar van het voorbije decennium lag dat percentage zo laag. Zelfs geen enkel cijfer kwam in de buurt. De combinatie van een recordaantal starters en een recordaantal stoppers is bijzonder opvallend. Het verschil tussen beide is in jaren niet zo klein geweest. Bovendien zien we de nettogroei al enkele jaren vertragen, dat wijst op een duidelijke afkoeling van de dynamiek in ons ondernemingslandschap.”

- Eric Van den Broele, Director Research & Development bij GraydonCreditsafe.

“Dat recordaantal stopzettingen komt natuurlijk niet uit de lucht vallen. Na corona volgden de energiecrisis, hoge inflatie, forse loonindexeringen en geopolitieke onzekerheid, met extra kosten en nieuwe verplichtingen en (administratieve) lasten. Onze meest recente KMO-Barometer toonde al hoe broos de situatie intussen is. Slechts 30 procent van de ondernemers heeft nog ruimte om te investeren, bijna negen op de tien kmo’s denkt niet aan extra personeel en één op de vijf vreest zijn financiële verplichtingen moeilijk te kunnen nakomen. Veel ondernemingen teren al jaren in op hun marges en reserves. We kunnen op basis van deze cijfers niet zeggen waarom elk van die 116.930 ondernemingen precies is gestopt, maar het economische klimaat waarin zij moeten ondernemen, is onmiskenbaar bijzonder zwaar.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Vlaanderen ziet aantal starters voor tweede jaar op rij dalen 

Ook de Vlaamse cijfers baren zorgen. In 2025 werden in Vlaanderen 69.869 nieuwe ondernemingen opgericht. Dat zijn er iets minder dan een jaar eerder (-0,1%). Ook in 2024 daalde het aantal Vlaamse starters al, toen met 1,3%. Vlaanderen kent daarmee voor het tweede jaar op rij een daling van het aantal starters.  

Dat contrasteert sterk met Wallonië. Daar stijgt het aantal starters in één jaar met 14,8% tot een record van 29.774. Brussel telt 15.467 starters, 1,5% minder dan in 2024.  Vlaanderen blijft wel het zwaartepunt van het Belgische starterslandschap: 54,5% van alle starters heeft er zijn zetel. 

“Vlaanderen blijft met voorsprong de grootste startersregio van het land. Het is net daarom dat deze negatieve evolutie ons zorgen moet baren. Vlaanderen heeft jarenlang een sterke ondernemersdynamiek opgebouwd. We mogen niet toelaten dat die stilaan begint af te brokkelen. Vlaanderen moet daarom opnieuw ambitieus durven zijn en van starten en ondernemen een aantrekkelijke keuze maken.” 

“Sinds 1 oktober moeten starters in Wallonië niet langer aantonen dat ze over basiskennis bedrijfsbeheer beschikken. Die versoepeling bracht een duidelijke extra instroom van starters op gang. Ook de hervorming van de werkloosheid kan mensen ertoe hebben aangezet om de stap naar het ondernemerschap te zetten.Desterke stijging is positief, maar zegt niet meteen iets over duurzaam ondernemerschap. Als een deel van de extra starters vooral vanuit werkloosheid naar het ondernemerschap doorstroomt of heeft gewacht op het wegvallen van de vereiste basiskennis bedrijfsbeheer, zal pas de komende jaren blijken hoeveel van die nieuwe ondernemingen duurzaam standhouden.”

Meer eenmanszaken, minder nieuwe vennootschappen 

Een andere opvallende verschuiving is de keuze voor de rechtsvorm. Het aantal nieuwe eenmanszaken neemt met 5,6% toe tot 69.832. Bij de vennootschappen zien we precies de omgekeerde beweging. Daar daalt het aantal oprichtingen met 4,5% tot 58.315.  

Daardoor kiest inmiddels 54,5% van alle starters voor een eenmanszaak, tegenover 52% een jaar eerder. De eenmanszaak verstevigt zo opnieuw haar positie als populairste manier om een onderneming te starten. Bij de vennootschappen blijft de besloten vennootschap de belangrijkste vorm: 33,7% van alle starters kiest voor een BV, ongeveer vijf procentpunt meer dan zes jaar geleden. 

Besluit 

“Met meer dan 128.000 nieuwe eenmanszaken en vennootschappen zijn er vorig jaar heel wat ondernemingsnummers bijgekomen.  Aan ondernemerszin ontbreekt het dus niet. Nu moet het beleid ervoor zorgen dat die ondernemerszin alle kansen krijgt. Maak ondernemerschap een veel sterker onderdeel van het onderwijsprogramma en versterk via onder meer Syntra de competenties die nodig zijn om goed voorbereid te starten. Ook lokale besturen kunnen daarin hun verantwoordelijkheid nemen, bijvoorbeeld door starters minder zwaar te belasten via lagere opcentiemen op de onroerende voorheffing voor startende bedrijven. Starters die doorgroeien en personeel aanwerven verdienen een steun in de rug. Nieuwe wijzigingen aan de plusplannen zijn niet wenselijk.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Zelf plannen om te ondernemen?

Een goed idee is een mooie start, maar een onderneming uitbouwen vraagt meer. UNIZO helpt starters om goed voorbereid de sprong te wagen. Van het aanscherpen van je ondernemersidee en je financieel plan tot advies over financiering, administratie, prijszetting en de concrete opstart van je zaak. Ook jongeren die willen proeven van ondernemerschap kunnen bij UNIZO terecht om hun ondernemerscompetenties te ontwikkelen.

Sta je aan de start van je eigen zaak of speel je met het idee om te ondernemen? Ontdek hoe UNIZO je kan begeleiden op https://www.unizo.be/starters

Op de foto : de voorstelling vanmorgen van de StartersAtlas / foto  Sven Persoone - NNieuws.